Skuteczne wystąpienie na sali sądowej

Cele treningu

Nabycie umiejętności atrakcyjnego i efektywnego reprezentowania swoich racji na sali sądowej. Pokazanie, jak mówić tak, by odbiorcy nie tylko nas rozumieli, ale i przyjmowali nasz punkt widzenia. Nauka budowania argumentacji z wykorzystaniem wiedzy o regułach wpływu społecznego i psychologii motywacji. Opanowanie sposobów obrony przed tremą i stresem towarzyszącym przemawianiu w sytuacji publicznej, jaką jest rozprawa na sali sądowej.

W trakcie szkolenia uczestnicy poznają mocne i słabe strony swego wizerunku i zachowania oraz dowiedzą się, co ewentualnie powinni w nim zmienić i w jaki pracować w przyszłości nad własnym wizerunkiem. Prócz tego dowiedzą się:

  • dlaczego pierwsze wrażenie jest kluczowe dla sukcesu na sali sądowej – i jak sprawić, by było nie tylko najlepsze, ale i jak najlepiej dostosowane do typu osobowości sędziego;
  • w jaki sposób mówić i zachowywać się, by sprawiać wrażenie pewnego siebie i kompetentnego, a jednocześnie nie onieśmielać i nie wzbudzać kompleksów;
  • jak mówić o sytuacjach niewygodnych, o czym i kiedy lepiej milczeć;
  • w jaki sposób mówić, by nie znudzić lub nie zrazić sędziego i w jaki sposób dopasować zawartość komunikatu do jego oczekiwań.

Metody pracy

Warsztat składa się z części teoretycznej (wykłady w przystępny sposób omawiające wskazane zagadnienia) i praktycznej (prezentacje przed kamerą, w trakcie których uczestnicy mają szansę zastosować i utrwalić wiedzę zdobytą w trakcie wykładu). Ćwiczenia praktyczne zajmują ok. 70 proc. czasu przewidzianego na szkolenie.

W czasie ćwiczeń uczestnicy poznają techniki skutecznego radzenia sobie z problemami, które mogą pojawić się w sytuacji wystąpienia publicznego: tremą, stresem, trudnymi pytaniami sędziego, wreszcie nieprzewidywalnym zachowaniem osób reprezentowanych lub świadków. Każde ćwiczenie kończy analiza wystąpień uczestników i następujące po niej rekomendacje prowadzącego i innych członków grupy.

Plan szkolenia

Teoria i praktyka wystąpienia publicznego – podstawowe założenia

  • Co to jest wystąpienie publiczne? Klasyfikacja wystąpień ze względu na rolę, wagę i sytuację.
  • Wystąpienia publiczne jako element pracy adwokata. Specyfika i rola wystąpień na sali sądowej.
  • Wystąpienie jako autoprezentacja adwokata. Składniki skutecznej autoprezentacji. Strategie prezentowania własnej osoby w zależności od potrzeb i oczekiwań audytorium.
  • Wystąpienie w sądzie jako zabieg perswazyjny, obliczony na przekonanie sędziego do własnych racji. Znaczenie technik wywierania wpływu.
Elementy skutecznego wystąpienia

Język ciała i sygnały niewerbalne

  • Czynniki pozajęzykowe wpływające na przekaz i odbiór wypowiedzi: typ sytuacji, kanał wzrokowy i słuchowy; język ciała, cechy głosu.
  • Sygnały wizualne: wygląd, strój, sposób bycia i ich rola w odbiorze tego co mówimy.
  • Kontakt wzrokowy, postawa ciała i sposoby ich kontrolowania. Sygnały dominacji i podporządkowania.
  • Mowa ciała w trakcie mówienia: postawa, gesty dłoni, właściwy krok, wyraz twarzy, ruch na określonej powierzchni.
  • Niewerbalne oznaki stosunku nadawcy do odbiorcy: dominacja, podporządkowanie, otwartość, zamknięcie.
  • Przykładowe style komunikowania się w przekazach perswazyjnych.
  • Uwaga jako sposób dowartościowania rozmówcy. Co to znaczy umieć słuchać i czy można się tego nauczyć? Sposoby manifestowania uwagi środkami niewerbalnymi.
  • Niewerbalne sygnały stresu, emocji i domniemanej prawdziwości wypowiedzi.

Sfera werbalna: jak mówić?

  • Mówienie jako czynność i proces. Specyfika języka mówionego (w porównaniu ze słowem pisanym) i mówienia publicznego (w porównaniu z językiem prywatnym i kolokwialnym).
  • Zalety wyrazistej dykcji. Problemy dykcyjne, wady wymowy i strategie ich maskowania.
  • Barwa, tembr, natężenie głosu i sygnały, które wysyłają.
  • Tempo wypowiedzi i intonacja – co sygnalizują i jak je kontrolować. Sposoby regulacji tempa mówienia..
  • Podpórki językowe i pułapki, które się z nimi wiążą. Dźwięki yyyy i eeee – jak sobie z tym radzić.
  • Błąd językowy i jego odbiór. Uciążliwe błędy gramatyczne i frazeologiczne oraz sposoby ich unikania.
  • Najczęstsze błędy i usterki dykcyjne oraz artykulacyjne.

Co mówić?

  • Słowo jako element dłuższej (zwykle sensownej) wypowiedzi. Poprawność gramatyczna, frazeologiczna i stylistyczna wypowiadanego tekstu.
  • Trudność i zrozumiałość wypowiadanego tekstu, czyli jak mówić, by rozumiano nasze argumenty.
  • Nie każdy wie to, co my. Jak być zrozumiałym nie tracąc wrażenia kompetencji?
  • Zawiłe i niekonkretne konstrukcje zaciemniające przekaz – jak pozbyć się nawyku mówienia o niczym.
  • Manieryzmy i inne językowe problemy prawników.

Jak przekonywać?

  • Wywieranie wpływu i przekonywanie w warunkach sali sądowej. Kogo przekonujemy i do czego?
  • Katalog narzędzi wpływu na odbiorców. Warunki akceptacji tego, do czego przekonujemy.
  • Reguły wpływu społecznego. Systematyka Cialdiniego (wzajemność, zaangażowanie i konsekwencja, społeczny dowód słuszności, lubienie i sympatia, autorytet, niedostępność). Przegląd koncepcji konkurencyjnych.
  • Pytania i inne techniki nakierowywania uwagi rozmówcy i dyskretnego zwracania uwagi na rzeczy dla nas istotne.
  • Emocje i ich rola na sali sądowej.
  • Argumentacja. Strategie uzasadniania i pseudouzasadniania.
Scenariusz wystąpienia na sali sądowej

Przygotowanie do wystąpienia

  • Określenie celu wystąpienia i środków, które powinny do niego prowadzić. Plan pracy.
  • Zidentyfikowanie własnych możliwości i ograniczeń jako mówcy. Diagnoza własnego stylu komunikowania.
  • Wyróżnienie cech istotnych w danej sytuacji.
  • Psychologia przyswajania i przetwarzania informacji przez ludzi. Potrzeby odbiorców, czyli co powinno znaleźć się w atrakcyjnym wystąpieniu.
  • Wybór właściwej ścieżki argumentacji. Wybór stylu komunikacji. Dobór argumentów. Ustalenie kolejności przedstawiania swoich mocnych punktów. Techniki i środki oratorskie, po które warto sięgnąć.
  • Zarządzanie czasem. Jak nie zmęczyć, nie znudzić i nie zdenerwować odbiorcy.
  • Samopoczucie własne i jego rola. Ćwiczenia relaksacyjne na chwilę przed wystąpieniem. Relaksacja w sytuacji przedłużającego się stresu.

Trudny początek wystąpienia

  • Pierwsze wrażenie: dlaczego jest tak ważne i z czego wynika jego rola.
  • Nawiązywanie i podtrzymywanie kontaktu. Wzbudzanie zainteresowania i przychylności.
  • Metody przezwyciężania tremy i zakłopotania w pierwszej fazie mówienia. Techniki budowania wrażenia pewności siebie.
  • Techniki ożywania publiki i przykuwania uwagi słuchających.

Przebieg wystąpienia

  • Techniki i środki oratorskie. Jak mówić, by być słuchanym?
  • Feedback i utrzymywanie kontaktu ze słuchaczami. Rola kontaktu wzrokowego.
  • Wiarygodność: jak wytworzyć w odbiorców gotowość do akceptowania tego, co mówimy.
  • Osobowość mówiącego i słuchającego: jak dopasować przekaz do człowieka.
  • Rozmowa ze świadkiem: jak ludzie zadają pytania i udzielają odpowiedzi?
  • Trudna rozmowa ze świadkiem: w jaki sposób mówią o rzeczach niewygodnych.
  • Metody uatrakcyjnienia wystąpienia. Wykorzystanie humoru.
  • Podsumowanie i pointa. Sztuka efektywnego domknięcia.

Ćwiczenia praktyczne

  • Symulacja wystąpień sądowych przed kamerą, z użyciem omówionych technik.
  • Informacje zwrotne prowadzącego i (w przypadku odtwarzania publicznego w grupie) pozostałych uczestników na temat jakości prezentacji, zastosowanych argumentów, mowy ciała itp.
  • Rekomendacje na temat tego, na które cechy i atuty własnej osoby kłaść największy nacisk: uczestnik dowiaduje się, co powinien podkreślać, co maskować, a nad czym musi jeszcze popracować; które techniki rozwijać oraz z którymi złymi nawykami walczyć.