Poprawność językowa wypowiedzi to dla wielu ludzi świadectwo kultury, wykształcenia, inteligencji i kompetencji osoby piszącej lub mówiącej. Obecność błędów językowych w tekście na ogół źle świadczy o tym, kto ten tekst napisał, może też sygnalizować brak szacunku i lekceważenie adresata komunikatu. W efekcie popełnianie błędów w komunikacji z klientem się po prostu nie opłaca: w najlepszym razie kompromitujemy samych siebie; w najgorszym – obrażamy potencjalnego kontrahenta.

Uniknąć tego wszystkiego wcale nie jest trudno. Przede wszystkim trzeba zdać sobie sprawę z wagi znajomości reguł poprawnej wypowiedzi i zacząć poważnie podchodzić nie tylko do tego, co się mówi lub pisze, ale i do tego, jak się to robi. Nie da się tego osiągnąć bez poznania (lub choćby przypomnienia sobie – większość z nas chodziła przecież do szkoły przed nową maturą) podstawowych reguł gramatyki, interpunkcji, ortografii, ortofonii, składni i frazeologii języka polskiego, oraz bez nabycia umiejętności ich stosowania. Czyli rzeczy, których uczymy na tym warsztacie.

Cele treningu

Zapoznanie uczestników kursu ze współczesną polską normą językową i wykształcenie w nich umiejętności stosowania jej w tworzonych przez nich przekazach skierowanych do klienta. Pokazanie, w jaki sposób znajomość reguł poprawnego pisania i mówienia pomaga wzmacniać własne pozytywne wrażenie, budować korzystny wizerunek reprezentowanej firmy i wywierać pożądany wpływ na odbiorcę przekazu.

Program

Część wykładowa: teoretyczne podstawy poprawności językowej

1. Co to jest poprawność językowa i szerzej rozumiana poprawność komunikowania. Jej rola w teorii komunikowania.

  • Pojęcie poprawności i sprawności językowej.
  • Pojęcie normy w języku: skąd się bierze i jak się zmienia.
  • Błąd językowy i jego percepcja społeczna. Świadomość językowa Polaków i ich postawy wobec własnego języka.

2. Rola poprawności językowej w komunikowaniu. Dlaczego błędów językowych na ogół nie warto popełniać?

  • Najbardziej rozpowszechnione w polszczyźnie typy błędów językowych.
  • Szczególne błędy językowe w rozmaitych formach wypowiedzi.
  • Klienci, do których można (a czasem nawet trzeba) mówić bądź pisać niepoprawnie. Psychologia nawiązywania kontaktu ze specyficznym odbiorcą.

Część praktyczna – jak poprawnie mówić i pisać po polsku

I. Poziom formalny: co słyszymy (i widzimy)

1.Zasady polskiej ortofonii.

  • Specyficzne właściwości polszczyzny mówionej.
  • Zróżnicowanie fonetyczne poszczególnych wariantów współczesnego języka polskiego.
  • Normy wymowy. Wymowa poprawna i jej zasięg.
  • Wymowa staranna i granice jej używania. Problem hiperpoprawności.

2. Sygnały niewerbalne towarzyszące słowom i normy w tym zakresie.

  • Tembr i natężenie głosu.
  • Tempo wypowiedzi, intonacja.
  • Niewerbalne oznaki stosunku nadawcy do odbiorcy.

3. Poprawność fonetyczna wypowiadanego tekstu.

  • Dykcja i artykulacja.
  • Akcent wyrazowy i zdaniowy. Jak poprawnie akcentować: reguły i wyjątki.
  • Problemy polszczyzny: udźwięcznianie, ubezdźwięcznianie, wymowa spółgłosek finalnych i nosówek.
  • Swoboda składniowa wypowiedzi.
  • Podpórki językowe.
  • Dźwięki yyyy i eeee – jak sobie z tym radzić.
  • Inne rozpowszechnione w mediach błędy i usterki dykcyjne oraz artykulacyjne.

4. Fonetyka i jej wpływ na sens tego, co mówimy.

  • Specyfika języka mówionego: znaczenie intonacji, akcentu wyrazowego i zdaniowego we współczesnych tekstach perswazyjnych i medialnych.
  • Segmentacja tekstu, pojęcie zdania i frazy.
  • Szybkość mówienia a komunikatywność: zastosowanie pauzy logicznej.
  • Agresja i uległość na poziomie fonetycznym – jak skutecznie zdominować rozmówcę lub (jeśli trzeba) dać mu się zdominować.

II. Problemy z gramatyką

1. Język polski jako język fleksyjny i wynikające z tego kłopoty.

  • Podział języków na analityczne (np. angielski) i syntetyczne, czyli aglutynacyjne i fleksyjne.
  • Co to jest fleksja i skąd się wzięła. Fleksja nominalna i werbalna. Tendencje rozwojowe we współczesnej fleksji

2. Części mowy sprawiające największe problemy.

  • Czasownik. Podstawowe reguły rządzące odmianą. Problem aspektu i podział czasowników na dokonane i niedokonane. Czasowniki wielotematowe, nietypowe, ułomne. Liczba i osoba gramatyczna jako źródło kłopotów z odmianą. Gdzie szukać reguł poprawnej odmiany. Problemy z imiesłowami (np. jak pisać nie z imiesłowem przymiotnikowym, a jak z przysłówkowym).
  • Rzeczownik i przymiotnik. Deklinacja i specyfika polskiego systemu przypadkowego. Podstawowe reguły rządzące odmianą rzeczownika. Poprawność fleksyjna w zakresie nazw pospolitych.
  • Liczebnik czyli nikt nic nie wie. Liczebniki główne, porządkowe, ułamkowe, mnożne, zbiorowe, niezbiorowe, określone i nieokreślone. Zagadnienia poprawnościowe związane z fleksją i składnią liczebników.
  • Inne części mowy mogące sprawiać problemy: zaimki, przysłówki, przyimki, spójniki, partykuły.

3. Poprawność gramatyczna wypowiedzi i jej wykładniki.

  • Typy wypowiedzi: zdanie, równoważnik zdania. Teoria a praktyka wypowiedzi jako „strumienia świadomości”.
  • Poprawność składniowa: normy dotyczące składni zgody, składni rządu i skrótów składniowych oraz wyrazów pomocniczych i szyku wyrazów w zdaniu.
  • Zagadnienia poprawnościowe związane ze składnią zdania złożonego.

III. Słowa i frazeologia

1. Odpowiednie dać rzeczy słowo.

  • Skąd brać słowa. Słowniki w pracy osoby posługującej się polszczyzną.
  • Słowa nie wszystkim znane. Zagadnienia poprawnościowe związane z fleksją i derywacją nazw własnych. Wymowa i odmiana nazw własnych obcego pochodzenia.
  • Kiedy używać wyrazów obcych, obcobrzmiących i terminów specjalistycznych? Typy zapożyczeń językowych (leksykalne, semantyczne, słowotwórcze, frazeologiczne, składniowe) wraz z oceną normatywną współczesnych zapożyczeń.

2. Słowo jako element dłuższej (zwykle sensownej) wypowiedzi.

  • Zjawisko łączliwości leksykalnej wyrazów języka polskiego; ocena normatywna zaburzeń w doborze wyrazów.
  • Poprawność frazeologiczna i stylistyczna tekstu.
  • Redundancja językowa i jej ocena normatywna.
  • Style funkcjonalne polszczyzny a poprawność stylistyczna.

3. Jak mówić prosto i zrozumiale?

  • Sposoby mierzenia stopnia trudności (zrozumiałości) tekstu.
  • Zasady kompozycji tekstu prostego.
  • Nie każdy wie to, co my. Jak być zrozumiałym nie tracąc wrażenia kompetencji?
  • Wata słowna i wodolejstwo – dlaczego nie są wskazane w komunikacji z klientem. Jak pozbyć się złych nawyków mówienia o niczym?

IV. Etykieta językowa w komunikacji z klientem

1. Definicja zjawiska i rola w wypowiedzi.

  • Etykieta i savoir vivre poza językiem. Funkcje i przejawy.
  • Rola języka w tworzeniu relacji między ludźmi. Elementy wypowiedzi pełniące funkcję fatyczną.
  • Językowe wykładniki szacunku, hierarchii i grzeczności na przestrzeni dziejów.

2. Językowy savoir vivre w praktyce

  • Zwroty grzecznościowe i honoryfikatywność. Jak właściwie zwracać się do klienta.
  • Różnicowanie form adresatywnych w zależności od wieku, tytułu i zawodu (księża, lekarze etc.) odbiorcy.
  • Przypadki specjalne. Formy adresatywne w stosunku do głów koronowanych, ambasadorów etc.
  • Etykieta w korespondencji biznesowej. Rozpoczynanie i kończenie listów w języku polskim i angielskim.
  • Przepraszanie, proszenie i dziękowanie – czyli nie tylko magiczne słowa.
  • Gratulacje, dedykacje, toasty, kondolencje i inne mniej lub bardziej specjalne okazje.
  • Progi intymności i dlaczego w mówieniu publicznym lepiej trzymać się od nich z daleka.